Nakliyat Sigortası Nedir?

Nakliyat sigortası adıyla iki ayrı poliçe anılır: taşınan eşyanın kendisini koruyan ve kusur aramadan ödeyen emtia nakliyat sigortası ile nakliye firmasının hukuki sorumluluğunu, firma kusurlu bulunduğunda ve limit dahilinde karşılayan taşıyıcı sorumluluk sigortası. Hangisinin geçerli olduğunu, limiti ve muafiyeti yazılı görmeden karar vermeyin.

Firmanın “eşyanız sigorta kapsamında” demesi tek başına hiçbir şey söylemez; asıl sorular hangi poliçe, hangi limit, hangi şartla. Bu rehber Türkiye’de eşya taşımasında karşınıza çıkan iki poliçe türünü, kapsam dışı hâlleri ve hasar anında yapmanız gerekenleri anlatır. Amacı sizi sigorta uzmanı yapmak değil; teklif alırken doğru soruyu sormanızı sağlamak.

Önce ayrım: eşyanın sigortası mı, taşıyıcının sigortası mı?

Nakliyede iki farklı poliçe aynı “nakliyat sigortası” adıyla anılır, ama korudukları şey farklıdır.

	Emtia nakliyat sigortası	Taşıyıcı sorumluluk sigortası
Neyi sigortalar?	Taşınan eşyanın kendisini	Nakliye firmasının hukuki sorumluluğunu
Kim yaptırır?	Eşya sahibi (ya da onun adına firma)	Nakliye firması
Ne zaman öder?	Poliçedeki rizikolardan biri gerçekleşince, kusur aranmaz	Firma kusurlu bulunduğunda, limit dahilinde
Sınır	Sigorta bedeli (eşyanın beyan edilen değeri)	Poliçede yazan limit ve muafiyet

Emtia nakliyat sigortası, Türkiye’de 1 Ocak 1953’ten beri yürürlükte olan Emtea Nakliyat Sigortası Genel Şartları’na göre düzenlenir. Bu poliçe, eşyanın çıkış noktasından varış noktasına kadar taşınması sırasında uğrayacağı hasar ve kayıpları, poliçede yazan şartlar ve bedel içinde karşılar. Kusur aranmaz; kamyon devrildiğinde şoför kusurlu mu değil mi sorusu sizin ödemenizi geciktirmez.

Taşıyıcı sorumluluk sigortası ise nakliye firmasının kendini korumak için yaptırdığı poliçedir. Sigorta şirketlerinin açıklamalarına göre bu poliçe, taşıyıcının Türk Ticaret Kanunu’na göre kusurlu bulunduğu hâllerde, poliçede belirtilen şartlar ve limitler içinde devreye girer. Yani eşyanız değil, firmanın size karşı sorumluluğu sigortalıdır; kusur ispatlanamazsa ya da limit aşılırsa fark sizde kalır.

Bu ayrımın pratik sonucu: bir firma “eşyanız sigorta kapsamında” dediğinde büyük ihtimalle ikinci türden bahsediyordur. Bu kötü değildir, ama eksik olabilir. Poliçenin türünü, limitini ve muafiyetini yazılı görmeden “sigortalı” kelimesine anlam yüklemeyin.

Emtia nakliyat sigortası neleri kapsar?

Genel şartlara göre kapsam, poliçede seçilen klozla belirlenir. Uygulamada iki kademe görürsünüz:

• Dar kapsam: Yalnızca taşıma aracının kaza yapması, devrilmesi, yanması gibi büyük olaylara bağlı hasarlar.
• Geniş kapsam: Yükleme ve boşaltma sırasındaki düşme, çarpma, kırılma dahil olmak üzere daha geniş rizikolar; hırsızlık genellikle ayrıca eklenir.

Hangi kademeyi aldığınızı poliçenin “teminat” satırından okuyabilirsiniz. Ev eşyası taşımasında asıl risk yolda değil, merdivende ve kapı eşiğindedir: Lüleburgaz içinde 5 km’lik bir taşımada da İstanbul’a ≈ 165 km’lik güzergâhta da eşya en çok yükleme ve boşaltmada zarar görür. Bu yüzden dar kapsamlı poliçe çoğu evde işe yaramaz.

Sigorta bedeli, eşyanızın sizin beyan ettiğiniz değeridir. Düşük beyan edilirse hasarda eksik ödeme yapılır; bu yüzden değerli parçaları (elektronik, antika, tablo, saat, enstrüman) ayrı ayrı ve gerçek değeriyle listeleyin. Beyanı belgeleyen fatura ya da fotoğraf hasar dosyasını kısaltır.

Ne kapsanmaz?

Genel şartlarda ve piyasadaki poliçelerde tekrar eden kapsam dışı hâller şunlardır:

• Ambalaj kusuru ve yetersizliği. Kendi paketlediğiniz kutuda kırılan bardak, “yetersiz ambalaj” gerekçesiyle reddedilebilir. Kırılacak eşyayı firmaya paketletmek bu boşluğu kapatır; nasıl yapıldığı paketleme sayfasında.
• Malın kendi ayıbı. Zaten çatlak olan cam, gevşemiş mobilya bağlantısı, yıpranmış elektronik.
• Gecikmeden doğan zarar. Eşyanın geç gelmesi yüzünden otelde kalmanız, işe gidememeniz.
• Sigortalının ağır kusuru. Yükleme sırasında kendi yaptığınız hatalı istifleme gibi.
• Savaş, terör, iç karışıklık, nükleer rizikolar.
• Hırsızlık, geniş kloza eklenmediyse.
• Beyan edilmeyen değerli eşya: Nakit, mücevher, kıymetli evrak çoğu poliçede ya kapsam dışıdır ya da ayrı beyan ister. Bunları kamyona koymayın; kendi çantanızda taşıyın.

Ofis taşımasında ek bir başlık daha vardır: veri. Sunucu ve bilgisayarlar fiziksel olarak sigortalanır, ama içindeki verinin kaybı poliçe dışıdır. Taşınmadan önce yedek almak sigortadan daha kıymetlidir; ayrıntı ofis taşıma planı rehberinde ve ofis taşıma sayfasında.

Sigorta bedeli ve değer beyanı

Emtia poliçesinde ödemenin üst sınırı sigorta bedelidir ve bu bedeli siz beyan edersiniz. İki hata sık görülür:

• Eksik beyan. Toplam eşya değerini düşük yazmak primi azaltır ama hasarda ödemeyi de orantılı düşürür; yani kırılan televizyonun tamamını değil, beyan oranı kadarını alırsınız.
• Toplu beyan. “Ev eşyası” diye tek kalem yazmak, hasarda tek tek parçanın değerini ispat yükünü size bırakır. Değerli parçaları ayrı satırda, mümkünse fatura ya da fotoğrafla beyan edin.

Taşıyıcı sorumluluk poliçesinde ise limit firmanın poliçesinde yazar ve sizin beyanınızdan bağımsızdır; eşya değeriniz limitin üstündeyse fark için ayrı emtia poliçesi tek çözümdür.

Ofis taşıma sigortası neleri kapsar?

Ofis taşımasında eşya listesi ev taşımasından farklıdır ve sigorta konuşması da öyle:

• Bilgisayar, sunucu, yazıcı, ekran: Fiziksel hasar kapsanır; içindeki veri kapsanmaz. Taşınmadan önce yedek almak ve sunucuları ayrı, sarsıntısız taşımak asıl korumadır.
• Arşiv ve evrak: Fiziksel kayıp kapsanabilir, ama belgenin yeniden üretilme maliyeti ve iş kaybı kapsanmaz.
• Mobilya ve bölme sistemleri: Söküm ve kurulum sırasındaki hasar, yükleme-boşaltma klozu varsa kapsanır; sökümü firmanın yapması kapsam tartışmasını azaltır.
• İş durması: Nakliyat poliçesi taşınma yüzünden kapalı kalınan günün zararını ödemez; bu ayrı bir poliçe konusudur.

Şirket poliçesi (işyeri sigortası) olan firmalar, taşınma sırasında eşyanın adres dışında da kapsanıp kapsanmadığını sigortacılarına sormalıdır; çoğu poliçe yalnızca adresteki eşyayı kapsar. Otuz günlük plan ve BT kontrol listesi ofis taşıma planı rehberinde.

Hasar olursa: adım adım

Sigortanın işe yaraması, hasar anındaki birkaç dakikaya bağlıdır.

1. Teslim anında kontrol edin. Kutuları ve mobilyayı ekip gitmeden gözden geçirin; bunun için 15 dakika ayırın ve mümkünse 2 kişi olun, biri kutuları sayarken diğeri mobilyayı kontrol etsin. Görünür hasarı teslim tutanağına yazdırın; tutanakta hasar notu yoksa sonradan ispat çok zordur. Tutanağın nasıl tutulduğu taşınma günü rehberinde.
2. Fotoğraflayın. Hasarlı parçayı, ambalajını ve etiketini, kutunun üzerindeki oda-içerik yazısını çekin.
3. Hemen ve yazılı bildirin. Genel şartlar derhal ve yazılı ihbar ister. Aynı gün firmaya e-posta ya da mesajla, poliçe varsa sigorta şirketine bildirin.
4. Hasarlı eşyayı saklayın. Onarmayın, atmayın; eksper görmek isteyebilir.
5. Belgeleri toplayın. Sözleşme, keşif tutanağı, teslim tutanağı, poliçe, fatura ya da değer belgesi, fotoğraflar.
6. Eksper incelemesine izin verin. Sigortalı, sigortacının hasar tespit uzmanının incelemesine imkân vermekle yükümlüdür.

Kutuları haftalar sonra açıp “şu da kırıkmış” demek en sık yapılan hatadır. Kırılacak eşya kutularını ilk 24 saat dolmadan açın.

Teklif alırken sigorta hakkında sorulacak sorular

Bu sorular firmayı sınamak için değil, kapsamı anlamak için:

1. Poliçe türü nedir: emtia nakliyat mı, taşıyıcı sorumluluk mu?
2. Limit ve muafiyet ne kadar? Eşya başına bir üst sınır var mı?
3. Yükleme-boşaltma sırasındaki kırılma kapsamda mı?
4. Kendi paketlediğim kutular kapsamda mı, yoksa yalnızca firmanın paketledikleri mi?
5. Hırsızlık kapsamda mı?
6. Değerli eşya için ayrı beyan ve ek prim mümkün mü?
7. Hasar bildirimini kime, nasıl ve ne süre içinde yapacağım?
8. Poliçenin bir kopyasını ya da en azından teminat sayfasını sözleşmeye ekleyebilir misiniz?

Cevaplar yazılı teklifte yer almalı. Eşya taşımacılığı yapan firmanın taşınma eşyası için hangi yetki belgesine sahip olması gerektiğini ve sözleşmede nelerin bulunması gerektiğini nakliye firması nasıl seçilir rehberinde anlatıyoruz.

Sigorta yeter mi? Hayır, ambalaj ve tutanak da gerekir

Poliçe, hasarın maliyetini karşılar; hasarı önlemez. Üç şeyi birlikte yaptığınızda gerçekten korunursunuz: doğru paketleme, teslim anında tutanak, uygun poliçe. Paketleme yöntemleri kırılacak eşya paketleme rehberinde. Lüleburgaz ve çevresinde ev taşıması planlıyorsanız hizmetin kapsamını evden eve nakliyat sayfasından okuyun ve teklif isterken bu sayfadaki sekiz soruyu sorun.

Sık sorulan sorular

Nakliyat sigortası ile taşıyıcı sorumluluk sigortası arasındaki fark nedir?

Emtia nakliyat sigortası eşyanın kendisini sigortalar; hasar kimin kusuruyla olursa olsun poliçe sınırları içinde öder. Taşıyıcı sorumluluk sigortası ise nakliye firmasının hukuki sorumluluğunu sigortalar; yalnızca firma kusurlu bulunduğunda ve poliçe limitine kadar devreye girer.

Nakliye firmasının sigortası benim eşyamı tam olarak korur mu?

Her zaman değil. Firmanın poliçesi çoğunlukla taşıyıcı sorumluluk türündedir; limitli ve kusur şartlıdır. Teklif alırken poliçe türünü, limitini, muafiyetini ve kapsam dışı hâlleri yazılı isteyin; değerli eşya için ayrı emtia poliçesi düşünün.

Kendi paketlediğim kutudaki kırık sigortadan ödenir mi?

Genel şartlarda ambalaj yetersizliğinden kaynaklanan hasar kapsam dışıdır. Kendi paketlediğiniz kutuda kırık çıkarsa firma ya da sigortacı bunu ambalaj kusuruna bağlayabilir. Kırılacak eşyayı firmaya paketletmek bu boşluğu kapatır.

Hasarı ne zaman bildirmeliyim?

Teslim anında. Hasarı teslim tutanağına yazdırın, fotoğraflayın ve aynı gün yazılı bildirin. Genel şartlar derhal ve yazılı ihbar ister; kutuları günler sonra açıp bildirmek ispatı zorlaştırır.